Studio Życia

Żywienie pod okiem dietetyka

Anna Piekarczyk

Dietetyka kliniczna i Medycyna Żywienia

Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe i ich wpływ na układ pokarmowy.

Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe i ich wpływ na układ pokarmowy.

Od lat obserwuje się coraz większy udział w codziennej diecie produktów wysoko przetworzonych, czyli najczęściej bogatych w cukry proste, z niedostateczną podażą błonnika, co w znacznym stopniu wpływa na obniżenie poziomu krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych.  Nieprawidłowa dieta zaburza proporcje, skład i funkcjonowanie mikroflory jelit. Dieta uboga w błonnik, bogata za to w mięso, tłuszcz zwierzęcy prowadzi do zwiększonego rozkładu i wydalania kwasów żółciowych. To wiąże się z powstawaniem toksycznego siarkowodoru odpowiedzialnego m.in. za rozwój stanów zapalnych i choroby jelit oraz zmniejszoną odporność i większą zapadalność na tak zwaną grypę jelitową. Najbardziej zróżnicowanym i najobficiej skolonizowanym przez drobnoustroje środowiskiem są ludzkie jelita. Bakterie jelitowe umożliwiają przekształcanie składników pokarmowych, takich jak błonnik w inne łatwo przyswajalne substancje, takie jak cukry proste czy wspomniane już krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe. Krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe: octan, propionian i maślan, stanowią produkt beztlenowej fermentacji bakteryjnej włókna pokarmowego (mieszanina substancji pochodzenia roślinnego) i skrobi opornej i są ogromnie ważne dla naszego organizmu.

Dlaczego więc piszę o tych kwasach? Bo chcę zwrócić waszą uwagę na to, jak ważny jest błonnik w diecie, zwłaszcza kiedy żyjemy w czasach, których nowotwory jelita grubego sieją ogromne spustoszenie w zachodnim świecie. Często skupiamy się na probiotykach, zapominając o prebiotykach, czyli substancjach, które w naturalny sposób będą odżywiać nasze dobre bakterie.

Jak bardzo ważne są krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe? Bez wątpienia pełnią one ogromną rolę  w utrzymaniu odporności całego organizmu, hamowaniu aktywności mediatorów zapalnych w nabłonku jelitowym, mogą hamować wzrost komórek nowotworowych, uczestniczą w utrzymaniu odpowiedniej masy ciała, regulują perystaltykę, zwiększają wchłanianie jonów sodu, wapnia, żelaza, czy magnezu, wpływają na metabolizm glukozy, chronią przed rozwojem insulinooporności, zapewniają źródło energii dla kolonocytów (w szczególności k. maślany), obniżają pH okrężnicy, co chroni błonę śluzową przed powstawaniem polipów, stymulują wzrost flory saprofitycznej, która hamować będzie rozwój bakterii chorobotwórczych, stymulują wchłanianie wody i chlorku sodu, dzięki czemu są pomocne w leczeniu ostrej i przewlekłej biegunki. Ci więcej, obniża się też degradacja białek, co zmniejsza powstawanie toksycznych i kancerogennych substancji, takich jak: amoniak, aminy i fenole.

Przy jakich jednostkach chorobowych zaleca się zwiększenie podaży krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych:

  • Nieswoiste choroby zapalne jelit (a więc wrzodziejące zapalenie jelita grubego oraz choroba Leśniowskiego-Crohna)
  • Uchyłkowatość jelita grubego
  • Nowotwory jelita grubego
  • Ostre infekcje wirusowe i bakteryjne przewodu pokarmowego
  • Biegunka podróżnych
  • Dysbioza po antybiotykoterapii

W badaniach przeprowadzonych w Wielkiej Brytanii po dodaniu otrąb owsianych do bakterii kałowych zmniejszyła się populacja chorobotwóczych bakterii beztlenowych i Clostridium, a wzrosła populacja Bifidobacterium i Lactobacillus. We Włoszech chorym w umiarkowanie zaawansowanej chorobie Leśniowskiego-Crohna podawano 4 mg kwasu masłowego przez 8 tygodni. Efekt? U 53% osiągnięto remisję. Liczne badania wykazują również korzystny wpływ podawania probiotyków wraz z mączką owsianą (jako źródłem prebiotyków) na spadek bólów brzucha i częstych wzdęć.

W takim razie co należy spożywać, aby uchronić się przed infekcjami wirusowymi i bakteryjnymi oraz innych chorobami układu pokarmowego? Odpowiedź brzmi: spożywać więcej produktów nieprzetworzonych, bogatych w włókno pokarmowe oraz skrobię oporną. Do produktów szczególnie w nie bogatych zaliczamy:

  • Produkty pełnoziarniste
  • Płatki zbożowe, głównie owsiane.
  • Otręby: owsiane, pszenne
  • Pieczywo razowe
  • Grube kasze
  • Warzywa: rośliny strączkowe, marchew, kapusta, buraki, ziemniaki, kalafior, rzepa
  • Owoce: jabłka, śliwki, banany, gruszki, jeżyny, czarne jagody, suszone owoce
  • Cebula, czosnek, por, cykoria jako źródło prebiotyku – inuliny

Jednakże, pomimo licznych dowodów wskazujących na pozytywny wpływ diety bogatoresztkowej na wzrost poziomu krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych należy wziąć pod uwagę fakt, iż u pacjentów chorujących na liczne stany zapalne jelit, zaburzenia czynnościowe, nowotwory, spożycie ciężkostrawnego włókna roślinnego może obciążać organizm i pogorszyć stan chorego. Dlatego w  takich sytuacjach rozwiązaniem może okazać się suplementacja preparatami maślanu sodu. Przynajmniej przez jakiś czas, zanim będzie można zwiększyć udział naturalnego błonnika w diecie.

Skład i aktywność mikrobioty jelit można regulować odpowiednią dietą, a w szczególności dietą zawierającą duże ilości błonnika pokarmowego i prebiotyków i o tym należy pamiętać codziennie, aby chronić organizm przed chorobotwórczymi  patogenami. Również zanim zastosujecie jakikolwiek probiotyk, warto najpierw swoją mikroflorę wzmocnić naturalnie, czyli dietą bogatą w włókno pokarmowe. Może uchronić was to przed tzw: ‘’jelitówkami’’. Spożywanie diety wysokobiałkowej, bogatej w mięso i tłuszcz zwierzęcy niekorzystnie wpływa na skład mikrobioty jelit poprzez zmniejszenie liczebności tych dobroczynnych bakterii, co w konsekwencji prowadzi do obniżenia produkcji krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych, wzrostu pH treści jelit, oraz wzrostu stężenia niebezpiecznych dla zdrowia metabolitów np. N-nitrozozwiązków.

Jeżeli spożywaliście do tej pory mało produktów bogatych w błonnik, należy pamiętać o tym, aby wprowadzać go powoli, tak by przewód pokarmowy mógł zaadaptować się do zmiany diety. Pozwoli to uniknąć objawów ubocznych: kolki, wzdęcia, biegunki, niedrożność przewodu pokarmowego.

 

Bibliografia:

 

anna

Strona dla wszystkich zainteresowanych zdrowiem:

Doradca żywieniowy – konsultacje dietetyczne online

Doradca żywieniowy – konsultacje/dieta indywidualna z opieką dietetyka online


Posiłki dla pacjentów onkologicznych

Posiłki dla pacjentów onkologicznych

CardioDieta. Program żywienia w insulinooporności oraz chorobach układu krążenia.

Program żywienia w insulinooporności

Dietoterapia przy podwyższonym kwasie moczowym i dnie moczanowej

Dietoterapia przy podwyższonym kwasie moczowym i dnie moczanowej

Dieta niskohistaminowa

Dieta niskohistaminowa

Dietoterapia w chorobach żołądka i dwunastnicy

Dietoterapia w chorobach żołądka i dwunastnicy

Top lista

‘’Oponka’’ na brzuchu – lokalizacja ma znaczenie

Otyłość brzuszna (‘’typu jabłka’’) jest znacznie bardziej niebezpieczna niż tłuszcz skupiony na udach czy pośladkach. Tłuszcz, który zapewne czujesz pod skórą (jeśli to Ciebie dotyczy ten problem) znajduje się nie... czytaj więcej

Estrogeny – wróg i przyjaciel. Mają je kobiety i mają mężczyźni. Jak rozpoznać nadmiar u kobiet?

Estrogeny stanowią grupę żeńskich hormonów płciowych, wydzielanych przede wszystkim przez komórki pęcherzyków jajnikowych. Mają ogromny wpływ na kobiecość i jej fizjologię. Obecnie estrogenom przypisuje się coraz większe znaczenie... czytaj więcej

Zapiekana owsianka z jabłkami i bananem. Dzieci będą ją uwielbiać.

Przedstawiam zdrową, energetyczną propozycję na śniadanie. Trochę napiszę o często zapomnianej owsiance zanim podam przepis. Dobrze jest wiedzieć co się je :)

czytaj więcej

Dieta antyhistaminowa . Nietolerancja histaminy. I co właściwie wolno jeść?

Dzisiaj napiszę o histaminie. A to dlatego, że powoduje coraz częstsze dolegliwości u wielu osób.

Czasem można usłyszeć, że u kogoś po zjedzeniu owoców morza, ciemnej czekolady, żółtych serów, wypi... czytaj więcej

Jak odżywiać dzieci, aby były zdrowe i odporne na choroby.

Nigdy w  historii ludzkości nie było tylu chorujących młodych ludzi na stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty, reumatyzm, białaczkę, nowotwory. Lekarze, naukowcy, dietetycy biją na alarm i coraz częściej piszą o wpływie śmieciowego jedzenia na... czytaj więcej

Nadciśnienie u młodych osób. Czego warto uczyć się od starszych?

Obecnie dzieci i młodzież z krajów zachodnich padają w zatrważająco szybkim tempie ofiarami nadciśnienia tętniczego. Już nawet niewielkie nadciśnienie stwierdzone w dzieciństwie może doprowadzić do wielu poważnych chorób w przyszłości.czytaj więcej

ROZUMIEM Nasza strona używa pliki cookies aby umożliwić wysoki standard obsługi.
Jeżeli nadal chcesz korzystać z serwisu, musisz wyrazić na to zgodę. Możesz również zmienić ustawienia dotyczące cookies.