Studio Życia

Żywienie pod okiem dietetyka

Anna Piekarczyk

Dietetyka kliniczna i Medycyna Żywienia

Leczenie depresji oraz choroby afektywnej dwubiegunowej dietą. Z czym to się je?

Leczenie depresji oraz choroby afektywnej dwubiegunowej dietą. Z czym to się je?

W ostatnich latach zaobserwować można wzrost zachorowań na zaburzenia psychiczne, takie jak depresja, choroba afektywna dwubiegunowa, stany lękowe i wiele innych. Choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD), charakteryzuje się występowaniem epizodów depresji, manii/hipomanii lub epizodów mieszanych. Oznacza to, iż stany depresyjne pojawiają się na zmianę ze stanami silnego pobudzenia. Według danych WHO, depresja dotyka około 350 mln ludzi na całym świecie. A przewiduje się, że do 2020 roku będzie najpowszechniej występującym zaburzeniem psychicznym.

Niestety prawda jest taka, że spożywamy żywność słabej jakości, zrezygnowaliśmy z regularnej aktywności fizycznej, a przecież są to elementy ogromnie ważne dla naszego zdrowia psychicznego i fizycznego.  W chwili obecnej mamy coraz więcej udokumentowanych związków pomiędzy dietą i sposobem żywienia, a wieloma chorobami somatycznymi. Sugeruje się, że współczesna dieta to dieta deficytowa w witaminy i sole mineralne, a obfitująca w cukier, nasycone kwasy tłuszczowe, kwasy tłuszczowe typu trans i omega-6. Obserwuje się także, iż nadmierna masa ciała (BMI ≥ 30) podwyższa ryzyko wystąpienia depresji bądź jej objawów nawet o 50–150%.

Zatem jaka dieta?

Z wielu badań obserwacyjnych wynika, że dieta typu śródziemnomorskiego może nas uchronić przed wystąpieniem depresji (tak jak i przykrych w skutkach incydentów sercowo-naczyniowych, udaru, cukrzycy, innych chorób metabolicznych),  natomiast zachodni wzorzec diety znacznie zwiększa prawdopodobieństwo zachorowania na depresję.

Pacjenci z chorobą afektywną dwubiegunową i cukrzycą typu 2 lub nietolerancją glukozy wykazują większe ryzyko niekorzystnego przebiegu choroby niż pacjenci z uregulowaną glikemią, a zmiany masy ciała (zarówno zwiększenie,  jak i zmniejszenie)  wiążą się z częstością występowania faz maniakalnych i depresyjnych. W badaniach przeprowadzonych w Australii stwierdzono u osób odżywiających się według tzw. diety zachodniej mniejszą objętość lewego hipokampu w porównaniu do osób, które odżywiały się właściwie. Hipokamp natomiast to część mózgowia odpowiadająca za procesy pamięciowe i odczuwanie emocji.

Nadmierna wartość energetyczna diety wpływa na rozwój nie tylko otyłości, ale także na zaburzenia w składzie mikrobioty jelitowej, co również negatywnie wpłynie na nasze emocje.

 

Kwasy dla dobrego samopoczucia.

Wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega 3(EPA i DHA) są niezbędne w rozwoju i czynnościach mózgu, w tym w dojrzewaniu neuronów, ich migracji oraz procesach plastyczności, neurogenezy i w przekaźnictwie nerwowym. Niestety w zachodniej diecie jest zbyt mało tych kwasów. Co ciekawe, wykazano najbardziej antydepresyjny wpływ kwasu EPA (a nie DHA) i jego pozytywny efekt na redukcję symptomów choroby. EPA może zapobiegać zaburzeniom nastroju – poprawia przepływ krwi, zapewniając lepszy dostęp składników odżywczych, np. glukozy, do mózgu. W badaniu na kobietach ciężarnych z depresją wykazano, iż podanie kwasów z grupy omega-3 wywołało lepszy efekt leczniczy niż placebo. Tak więc istnieje wiele udokumentowanych dowodów naukowych na to, iż dieta bogata w kwasy omega 3 może ograniczać epizody depresyjne.

W wielu badaniach stwierdzano także, że osoby z depresją mają niższe stężenie folianów w porównaniu z osobami zdrowymi i pacjentami z innymi zaburzeniami psychicznymi. Należy pamiętać jednak, że kwas foliowy to związek wrażliwy na obróbkę termiczną. Aby ograniczyć jego straty, owoce i warzywa trzymamy w zaciemnionym miejscu, ograniczamy obróbkę termiczną do minimum i w miarę możliwości spożywamy na surowo.

 

Kwas arachidonowy.

Według niektórych badań prawdopodobnie ograniczenie spożycia mięsa może wpłynąć na poprawę nastroju, zwłaszcza u osób z zaburzeniami psychicznymi. Kwas arachidonowy to związek sprzyjający stanom zapalnym, obecny głównie w mięsie wieprzowym, drobiu i w jajach. Podejrzewa się, iż osłabiona psychika osób spożywających zbyt duże ilości mięsa może być spowodowana przez liczne stany zapalane w mózgu. Wspomniany już wcześniej kwas EPA może natomiast zredukować poziom kwasu arachidonowego. W dziesięciu oddziałach korporacji, od San Diego w Kalifornii do Macon w Georgii, podjęto rozległe badania wśród pracowników tych firm nad wpływem żywności roślinnej. Nie tylko wystąpiły pozytywne zmiany w wadze badanych i lepszym profilu lipidowo-węglowodanowym, ale także poprawił się stan emocjonalny badanych – obniżył się poziom depresji, zmęczenia, lęków, a pracownicy wykazywali większe zadowolenie z życia.

 

Celiakia i depresja.

U osób z celiakią udowodniono redukcję stanów depresyjnych po wprowadzeniu diety bez glutenu. Dieta wpłynęła na znaczny wzrost stężenia wolnego L-tryptofanu w krwi, co może być uznane za jeden z czynników mających znaczenie w depresji. Istnieje także grupa pacjentów, u których efektywną formą terapii wydaje się dieta bezkazeinowa (wykluczająca białko mleka krowiego) (Severance i wsp., 2014). Konieczne są jednak dalsze badania żywieniowe w tym temacie.

 

Tyramina, aminy biogenne, a depresja.

Co też dla niektórych może być ciekawe, wśród osób wykazujących nietolerancję na tyraminę może dochodzić do częstszych epizodów maniakalnych. Tyramina znajduje się w dojrzewających serach, niektórych winach, czekoladach, produktach mięsnych, wędzonych i niektórych owocach, np. przejrzałych bananach . Gdy poziom tyraminy we krwi jest wysoki, następuje wzmożone uwalnianie noradrenaliny w organizmie, co może powodować rozwój lub nawrót tzw. zaburzeń afektywnych. Dlatego jeśli obserwuje się tego typu zdarzenia po produktach bogatych w aminy biogenne (tyramina, także histamina) należy uwzględnić dietę znacznie ograniczającą takie produkty, zwłaszcza jeśli brane są leki.

Podsumowując, wydaje się, iż najlepszym rozwiązaniem dietoterapeutycznym wspomagającym leczenie depresji oraz wpływającym na ograniczenie epizodów maniakalnych może być  wspomniana już dieta śródziemnomorska oraz wiadomo … aktywność fizyczna.

 

Podstawą diety sprzyjającej zdrowiu psychicznemu są:

  • produkty zbożowe, pełnoziarniste
  • oliwa z oliwek (wybieraj oliwę extra virgin na surowo)
  • produkty bogate w  kwas foliowy, a więc głównie rośliny liściaste (szpinak, sałata, kapusta, brokuły, brukselka, awokado, kalafior, itp).
  • warzywa ciemnozielone i strączkowe
  • chuda wołowina, jaja, drób (wszystko w rozsądnych ilościach, nie spożywać mięsa codziennie!)
  • owoce, warzywa, orzechy (polecam koktajle codziennie, które umożliwiają zwiększenie spożywanej ilości warzyw i owoców)
  • tłuste ryby morskie (łosoś atlantycki, makrela, sardynki, śledź, tuńczyk)
  • zielona herbata  (w badaniu Pham i wsp. spożycie powyżej 3 filiżanek zielonej herbaty dziennie zmniejszało ryzyko nasilenia objawów depresyjnych o 51% w porównaniu ze spożyciem mniejszym niż 1 filiżanka dziennie)
  • fermentowane napoje mleczne

Ponadto ……………..

  • ograniczenie czerwonego mięsa
  • używanie ziół, naturalnych przypraw, ograniczenie soli
  • spożywanie jak najmniej przetworzonej żywności, wędlin, wyrobów cukiernicznych, przetworów typu pizza (tutaj mamy dużą ilość amin biogennych: histamina, tyramina)
  • regularne spożywanie posiłków (szczególnie należy uwzględnić niski indeks glikemiczny posiłków, aby nie dopuszczać do wahań stężenia glukozy we krwi)
  • unikamy smażenia, a częściej gotujemy na parze, zapiekamy lub dusimy
  • wysiłek fizyczny, który w naturalny sposób zwiększa produkcję endorfin (hormonów szczęścia), redukuje stres i łagodzi napięcia

Sposób żywienia może być czynnikiem modyfikującym nasz nastrój oraz funkcje kognitywne. Oczywiście dla każdej osoby dieta wymaga indywidualnych modyfikacji, ze względu na różne nietolerancje, brane leki, czy inne czynniki. Ale warto rozsądnie i zdrowo podjeść do diety i ją po prostu wdrożyć w normalną codzienność. Niech odżywianie się nie będzie dla nas tylko lekarstwem, ale i przyjemnością z gotowania, wyszukiwania, poznawania nowych smaków, wspólnych chwil spędzonych z najbliższymi.

 

Bibliografia:

  • Czy dieta w chorobie dwubiegunowej ma znaczenie? Dorota Łojko, Marta Stelmach-Mardas, Aleksandra S u w a l s k a; Psychiatr. Pol. ONLINE FIRST Nr 90: 1–13; http://www.psychiatriapolska.pl/uploads/onlinefirst/Lojko_PsychiatrPolOnlineFirstNr90.pdf
  • Leczenie żywieniowe depresji Paulina Majkutewicz, Piotr Tyszko, Katarzyna Okręglicka; Family Medicine & Primary Care Review 2014; 16, 1: 48–50
  • ROLA DIETETYKA W OPIECE NAD PACJENTEM Z ZABURZENIAMI  PSYCHICZNYMI; Joanna Róg, Hanna Karakuła-Juchnowicz; Psychoterapia i Uzależnienia, 2017; 2; http://www.vissalutis.pl/files/article/n2/Rog_Karakula.pdf
  • A multicenter randomized controlled trial of a nutrition intervention program in a multiethnic adult population in the corporate setting reduces depression and anxiety and improves quality of life: the GEICO study. Agarwal U, Mishra S, Xu J, Levin S, Gonzales J, Barnard ND.; https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24524383
  • Reininghaus EZ, Lackner N, Fellendorf FT, Bengesser S, Birner A, Reininghaus B i wsp. Weight cycling in bipolar disorder. J. Affect. Disord. 2015; 171: 33–38
  • Jacka FN, Cherbuin N, Anstey KJ, Sachdev P, Butterworth P. Western diet is associated with a smaller hippocampus: A longitudinal investigation. BMC Med. 2015; 13: 215. Doi: 10.1186/s12916-015-0461-x.
  • Morris DW, Trivedi MH, Rush AJ. Folate and unipolar depression. J. Altern. Complement. Med.2008; 14(3): 277–285.
  • Wybrane choroby cywilizacyjne XXI wieku. Uniwersytet Medyczny w Białymstoku Wydział Nauk o Zdrowiu; https://www.umb.edu.pl/photo/pliki/WNoZ_jednostki/wnoz-z-zintegrowanej-opieki-medycznej/monografie/ekkmono_tom2.compressed.pdf
  • Pearlstein T. Perinatal depression: treatment and dilemmas. J Psych Neurosc 2008; 33(4): 302–318.
  • Martins JG . EPA but not DHA appears to be responsible for the efficacy of omega-3 long chain polyunsaturated fatty acid supplementation in depression: evidence from a meta-analysis of randomized controlled trials. J Am Coll Nutr 2009; 28(5):525–542.
  • Pham N.M., Nanri A., Kurotani K., Kuwahara K., Kume A., Sato M., Hayabuchi H., Mizoue T. Green tea and coffee consumption is inversely associated with depressive symptoms in a Japanese working population. Public Health Nutr. 2014; 17: 625–633.
  • Severance E.G., Gressitt K.L., Yang S., Stallings C.R., Origoni A.E., Vaughan C., Khushalani S., Alaedini A., Dickerson F.B., Yolken R.H. Seroreactive marker for inflammatory bowel disease and associations with antibodies to dietary proteins in bipolar disorder. Bipolar Disord. 2014; 16: 230–240.

 

anna

Strona dla wszystkich zainteresowanych zdrowiem:

Doradca żywieniowy – konsultacje dietetyczne online

Doradca żywieniowy – konsultacje/dieta indywidualna z opieką dietetyka online


Posiłki dla pacjentów onkologicznych

Posiłki dla pacjentów onkologicznych

CardioDieta. Program żywienia w insulinooporności oraz chorobach układu krążenia.

Program żywienia w insulinooporności

Dietoterapia przy podwyższonym kwasie moczowym i dnie moczanowej

Dietoterapia przy podwyższonym kwasie moczowym i dnie moczanowej

Dieta niskohistaminowa

Dieta niskohistaminowa

Dietoterapia w chorobach żołądka i dwunastnicy

Dietoterapia w chorobach żołądka i dwunastnicy

Top lista

‘’Oponka’’ na brzuchu – lokalizacja ma znaczenie

Otyłość brzuszna (‘’typu jabłka’’) jest znacznie bardziej niebezpieczna niż tłuszcz skupiony na udach czy pośladkach. Tłuszcz, który zapewne czujesz pod skórą (jeśli to Ciebie dotyczy ten problem) znajduje się nie... czytaj więcej

Estrogeny – wróg i przyjaciel. Mają je kobiety i mają mężczyźni. Jak rozpoznać nadmiar u kobiet?

Estrogeny stanowią grupę żeńskich hormonów płciowych, wydzielanych przede wszystkim przez komórki pęcherzyków jajnikowych. Mają ogromny wpływ na kobiecość i jej fizjologię. Obecnie estrogenom przypisuje się coraz większe znaczenie... czytaj więcej

Zapiekana owsianka z jabłkami i bananem. Dzieci będą ją uwielbiać.

Przedstawiam zdrową, energetyczną propozycję na śniadanie. Trochę napiszę o często zapomnianej owsiance zanim podam przepis. Dobrze jest wiedzieć co się je :)

czytaj więcej

Dieta antyhistaminowa . Nietolerancja histaminy. I co właściwie wolno jeść?

Dzisiaj napiszę o histaminie. A to dlatego, że powoduje coraz częstsze dolegliwości u wielu osób.

Czasem można usłyszeć, że u kogoś po zjedzeniu owoców morza, ciemnej czekolady, żółtych serów, wypi... czytaj więcej

Jak odżywiać dzieci, aby były zdrowe i odporne na choroby.

Nigdy w  historii ludzkości nie było tylu chorujących młodych ludzi na stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty, reumatyzm, białaczkę, nowotwory. Lekarze, naukowcy, dietetycy biją na alarm i coraz częściej piszą o wpływie śmieciowego jedzenia na... czytaj więcej

Nadciśnienie u młodych osób. Czego warto uczyć się od starszych?

Obecnie dzieci i młodzież z krajów zachodnich padają w zatrważająco szybkim tempie ofiarami nadciśnienia tętniczego. Już nawet niewielkie nadciśnienie stwierdzone w dzieciństwie może doprowadzić do wielu poważnych chorób w przyszłości.czytaj więcej

ROZUMIEM Nasza strona używa pliki cookies aby umożliwić wysoki standard obsługi.
Jeżeli nadal chcesz korzystać z serwisu, musisz wyrazić na to zgodę. Możesz również zmienić ustawienia dotyczące cookies.