Studio Życia

Dietetyka kliniczna i Medycyna Żywienia 0

Diety specjalne dla pacjentów z chorobami zapalnymi jelit. Dieta typu FODMAP, SCD oraz IBD-AID. Dlaczego ksylitol dla niektórych może okazać się szkodliwy?

Diety specjalne dla pacjentów z chorobami zapalnymi jelit. Dieta typu FODMAP, SCD oraz IBD-AID. Dlaczego ksylitol dla niektórych może okazać się szkodliwy?

Choroby zapalne jelit to grupa schorzeń przewodu pokarmowego, takich jak: wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Leśniowskiego-Crohna, zespół jelita nadwrażliwego oraz inne zapalenia jelita grubego wciąż o niewyjaśnionej przyczynie. Choroby te są coraz większym problemem zdrowotnym, a wręcz istną plagą w krajach rozwiniętych. W ostatnich latach zauważa się wśród naukowców, lekarzy i samych pacjentów zwiększenie zainteresowania metodami leczenia dietetycznego nieswoistych chorób zapalnych jelit. Popularne są diety typu FODMAP, SCD oraz IBD-AID, które wśród tych pacjentów mają bardzo dobre efekty lecznicze.

 

Co powinno nas zaniepokoić?

 

U osób cierpiących na choroby zapalne jelit zauważa się (najczęściej jednak w fazie zaostrzenia choroby) zaburzenia funkcji tkanki mięśniowej. Obserwuje się nieprawidłowości w rozkładzie tkanki tłuszczowej – zmniejszenie rezerw podskórnej tkanki tłuszczowej, a zwiększenie poziomu tłuszczu wisceralnego (najgroźniejszego rodzaju tłuszczu składowanego wokół narządów wewnętrznych). W badaniach biochemicznych częste są takie nieprawidłowości, jak: niedokrwistość z niedoboru żelaza,  hipoalbuminemia, niedobory witamin (głównie B1, B12, D i K) niedobory pierwiastków śladowych (Ca, Mg, K), kwasu foliowego i cynku.

Dlatego niezwykle istotne jest, aby w porę zastosować odpowiednią dietę, która nie będzie wyniszczać organizmu, a raczej uruchomi procesy naprawcze, poprawi trawienie, wchłanialność składników odżywczych oraz znacznie polepszy jakość życia pacjenta. 

Przedstawione diety opierają się na hipotezie, że węglowodany złożone słabo trawione w przewodzie pokarmowym (nawet te o właściwościach biotycznych) mogą prowadzić do przerostu bakteryjnego i zwiększonej przepuszczalności jelit. Natomiast produkty fermentacji niestrawionych węglowodanów (tj.: metan, CO2, wodór, kwas mlekowy i octowy) są drażniące, a wręcz toksyczne dla przewodu pokarmowego.

Dieta FODMAP.

Ta dieta została zaproponowana przez australijskich naukowców i obecnie rekomendowana jest przez wielu lekarzy oraz dietetyków. Jest dietą ograniczającą lub w cięższych sytuacjach całkowicie wykluczającą zdolne do fermentacji, słabo wchłanialne węglowodany, takie jak: laktoza, fruktoza, fruktany, sorbitol i inne alkohole cukrowe, określanych mianem fermentujących oligo-, di-, monosacharydów i polioli.

Przy okazji tematu polioli, chcę zwrócić uwagę na popularne substancje słodzące takie jak: ksylitol, erytrytol, sorbitol, itd. Czy faktycznie są takie bezpieczne dla jelit? Okazuje się, że u osób z zespołem jelita nadwrażliwego i innymi problemami trawiennymi takimi słodzikami można sobie tylko zaszkodzić. Należy podkreślić, że poliole nie są w całości wchłaniane w jelicie cienkim i przechodzą do jelita grubego, gdzie ulegają fermentacji przez bakterie przewodu pokarmowego. Mogą więc wywoływać wzdęcia, biegunkę oraz niestrawność i pogorszyć już istniejące  stany zapalne jelit. Ponadto, osoby z niewydolnością nerek nie powinny stosować ksylitolu, prawdopodobnie z powodu nasilenia katabolizmu puryn. A więc nie zawsze to co uznane jest za zdrową żywność, faktycznie będzie dobrze wpływać na Twój organizm. 

Dieta FODMAP cieszy się dużą popularnością wśród pacjentów borykających się z zespołem jelita nadwrażliwego, zaburzeniami mikroflory jelitowej, przy nadwrażliwościach i alergiach pokarmowych, biegunkach oraz zaparciach. Istnieją badania potwierdzające hipotezę, że dieta z małą zawartością węglowodanów zdolnych do fermentacji w 50% przypadków prowadzi do ustąpienia objawów zespołu jelita nadwrażliwego. Należy pamiętać, iż nie wszystkie związki zawarte w FODMAP będą nasilać objawy. Dlatego wykwalifikowany dietetyk po szczegółowej konsultacji z pacjentem będzie mógł dobrać odpowiednią dietę z odpowiednimi produktami. Taka dieta wymaga stałej współpracy z dietetykiem, ale i lekarzem, do czasu aż objawy i dolegliwości bólowe całkowicie ustąpią.

Dieta SCD.

Dieta SCD to specjalna dieta węglowodanowa stworzona przede wszystkim dla pacjentów cierpiących na celiakię. Jednak dieta SCD szybko została spopularyzowana wśród pacjentów, u których rozpoznano także inne choroby jelit. Główną ideą diety SCD jest spożywanie takich produktów, które nie będą powodowały przerostu bakteryjnego. Należy więc wyeliminować każdy rodzaj cukru – za wyjątkiem glukozy i fruktozy, których trawienie nie sprawia większych problemów. Nie są dozwolone węglowodany złożone, sacharoza, laktoza i skrobia. Istnieją doniesienia o pozytywnym wpływie SCD na przebieg nieswoistych chorób zapalnych jelit u dzieci i dorosłych. Opisany jest przypadek 73-letniej pacjentki, u której nastąpiło zaostrzenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, a po zastosowaniu diety SCD w okresie 3–6 miesięcy odnotowano zmniejszenie symptomów choroby, a w ciągu roku całkowite ustanie bólu brzucha i biegunek.

Dieta IBD-AID.

Aby pomóc pacjentom opornym na leczenie farmakologiczne opracowano tzw. dietę przeciwzapalną IBD-AID. Założenia IBD-AID opierają się na podłożu diety SCD i polegają na:

  • ograniczeniu/wykluczeniu niektórych węglowodanów (laktozy, cukrów rafinowanych i przetworzonych, węglowodanów złożonych), a spożywaniu węglowodanów prostych (monosacharydów)
  • podaży pre- i probiotyków (np. rozpuszczalny błonnik, mleczne produkty fermentowane)
  • modyfikacji składu kwasów tłuszczowych w pożywieniu
  • zmianie tekstury żywności (np.: blendowanie, gotowanie) w celu poprawy wchłaniania składników odżywczych i minimalizacji drażniącego działania błonnika

Elementami odróżniającymi IBD-AID od diety SCD jest brak zakazu spożywania glutenu.

Podsumowując, należy pamiętać, że omówione diety są dietami restrykcyjnymi i nie są to diety na „zawsze”, powinny być także stosowane w uzasadnionych przypadkach. Na pewno taka dieta, ściśle kontrolowana może być skutecznym wspomaganiem leczenia konwencjonalnego. Jako dietetyk kliniczny sama obserwuję jak dobrze dobrana dieta i dyscyplina pacjenta przywraca równowagę jelit, poprawia trawienie, eliminuje uciążliwe dolegliwości, poprawia morfologię, co ma też wpływ na funkcjonowanie całego organizmu. Zresztą to właśnie jelita decydują o prawidłowej pracy układu odpornościowego, nerwowego i pokarmowego, dlatego dbajmy o nie z większą uważnością :)

 

Literatura:

  • Nowe trendy leczenia żywieniowego w przypadku nieswoistych chorób zapalnych jelit; Małgorzata Włochal,  Marian Grzymisławski; Copyright by Wroclaw Medical University ISSN 2082-9876; http://www.pzp.umed.wroc.pl/pdf/2016/6/2/149.pdf
  • Jahnsen J., Falch J.A., Mowinckel P., Aadland E.: Body composition in patients with inflammatory bowel disease: a population-based study. Am. J. Gastroenterol. 2003, 98, 1556–1562.
  • Olendzki B.C., Silverstein T.D., Persuitte G.M., Ma Y., Baldwin K.R., Cave D.: An anti-inflammatory diet as treatment for inflammatory bowel disease: a case series report. Nutr. J. 2014, 13(5), 1–7.
  • Jelito drażliwe. Leczenie dietą. Hanna Stolińska-Fiedorowicz, Zwierciadło; 2018

Strona dla wszystkich zainteresowanych zdrowiem:

  • Dietoterapia kliniczna i pediatryczyna
  • Żywienie specjalistyczne w prewencji i leczeniu chorób
  • Dieta niskohistaminowa / Immunożywienie
  • Dieta w chorobach autoimmunologicznych
  • Przepisy na zdrowe dania o dużej gęstości odżywczej
  • Artykuły poparte badaniami naukowymi
  • Dieta Low FODMAP, śródziemnomorska


Posiłki dla pacjentów onkologicznych

Posiłki dla pacjentów onkologicznych

CardioDieta. Program żywienia w insulinooporności oraz chorobach układu krążenia.

Program żywienia w insulinooporności

Dietoterapia przy podwyższonym kwasie moczowym i dnie moczanowej

Dietoterapia przy podwyższonym kwasie moczowym i dnie moczanowej

Dieta niskohistaminowa

Dieta niskohistaminowa

Dietoterapia w chorobach żołądka i dwunastnicy

Dietoterapia w chorobach żołądka i dwunastnicy

Top lista

‘’Oponka’’ na brzuchu – lokalizacja ma znaczenie

Otyłość brzuszna (‘’typu jabłka’’) jest znacznie bardziej niebezpieczna niż tłuszcz skupiony na udach czy pośladkach. Tłuszcz, który zapewne czujesz pod skórą (jeśli to Ciebie dotyczy ten problem) znajduje się nie... czytaj więcej

Estrogeny – wróg i przyjaciel. Mają je kobiety i mają mężczyźni. Jak rozpoznać nadmiar u kobiet?

Estrogeny stanowią grupę żeńskich hormonów płciowych, wydzielanych przede wszystkim przez komórki pęcherzyków jajnikowych. Mają ogromny wpływ na kobiecość i jej fizjologię. Obecnie estrogenom przypisuje się coraz większe znaczenie... czytaj więcej

Zapiekana owsianka z jabłkami i bananem. Dzieci będą ją uwielbiać.

Przedstawiam zdrową, energetyczną propozycję na śniadanie. Trochę napiszę o często zapomnianej owsiance zanim podam przepis. Dobrze jest wiedzieć co się je :)

czytaj więcej

Dieta antyhistaminowa . Nietolerancja histaminy. I co właściwie wolno jeść?

Dzisiaj napiszę o histaminie. A to dlatego, że powoduje coraz częstsze dolegliwości u wielu osób.

Czasem można usłyszeć, że u kogoś po zjedzeniu owoców morza, ciemnej czekolady, żółtych serów, wypi... czytaj więcej

Jak odżywiać dzieci, aby były zdrowe i odporne na choroby.

Nigdy w  historii ludzkości nie było tylu chorujących młodych ludzi na stwardnienie rozsiane, toczeń rumieniowaty, reumatyzm, białaczkę, nowotwory. Lekarze, naukowcy, dietetycy biją na alarm i coraz częściej piszą o wpływie śmieciowego jedzenia na... czytaj więcej

Nadciśnienie u młodych osób. Czego warto uczyć się od starszych?

Obecnie dzieci i młodzież z krajów zachodnich padają w zatrważająco szybkim tempie ofiarami nadciśnienia tętniczego. Już nawet niewielkie nadciśnienie stwierdzone w dzieciństwie może doprowadzić do wielu poważnych chorób w przyszłości.czytaj więcej

ROZUMIEM Nasza strona używa pliki cookies aby umożliwić wysoki standard obsługi.
Jeżeli nadal chcesz korzystać z serwisu, musisz wyrazić na to zgodę. Możesz również zmienić ustawienia dotyczące cookies.